ગુજરાતના સુરતમાં સ્ટીલ રોડ બનાવવામાં આવ્યો છે. દેશમાં આવો પ્રયોગ પ્રથમ વખત કરવામાં આવ્યો છે. હજીરા ઈન્ડસ્ટ્રીયલ એરિયામાં આ રોડ બનાવવામાં આવ્યો છે.
આ વાંચીને તમને લાગશે જ કે આખો રસ્તો સ્ટીલનો બનેલો છે અને તેને બનાવવા માટે સ્ટીલની ચાદર નાખવામાં આવી હશે, તો એવું બિલકુલ નથી. વાસ્તવમાં, તે દેશભરના સ્ટીલ પ્લાન્ટમાંથી પેદા થતા કચરામાંથી બનાવવામાં આવે છે. આંકડા અનુસાર, દેશના વિવિધ સ્ટીલ પ્લાન્ટમાંથી દર વર્ષે લગભગ 19 મિલિયન ટન સ્ટીલનો કચરો ઉત્પન્ન થાય છે. સ્થિતિ એવી બની છે કે સ્ટીલના કચરાના પહાડો જેવા અનેક ઢગલા પડી ગયા છે.
આવો પ્રથમ પ્રયોગ : તેથી આ નવો પ્રયોગ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. ઘણા સંશોધનો બાદ સ્ટીલના કચરામાંથી ગુજરાતમાં પ્રાયોગિક ધોરણે 6 લોનનો રોડ બનાવવામાં આવ્યો છે. હાલમાં સ્ટીલના કચરામાંથી માત્ર એક કિલોમીટર લાંબો રોડ બનાવવામાં આવ્યો છે. એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે જો બધું બરાબર ચાલે છે, તો ભવિષ્યમાં દેશમાં હાઇવે અને રસ્તાઓ બનાવવા માટે સ્ટીલના કચરાનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આનાથી વિકાસના કામમાં ઝડપ તો આવશે જ, પરંતુ સ્ટીલના કચરામાંથી પણ છુટકારો મળશે. તે સ્ટીલ મંત્રાલય અને નીતિ આયોગના સહયોગથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે જેમાં વૈજ્ઞાનિક અને ઔદ્યોગિક સંશોધન પરિષદ (CSIR) અને સેન્ટ્રલ રોડ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (CRRI)નો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રોજેક્ટ ભારત સરકારના વેસ્ટ ટુ વેલ્થ અને સ્વચ્છ ભારત અભિયાન સાથે પણ સંકળાયેલો છે.
સ્ટીલના કચરામાંથી રોડ કેવી રીતે બને છે? : સ્ટીલના કચરામાંથી રોડ બનાવવા માટે, લાંબી પ્રક્રિયા પછી સ્ટીલના કચરામાંથી પ્રથમ બાલાસ્ટ બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ પછી તેનો ઉપયોગ રસ્તા બનાવવા માટે થતો હતો. CSIR મુજબ બનેલા રોડની જાડાઈમાં પણ 30 ટકાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે સ્ટીક વેસ્ટની ટેક્નોલોજીથી બનેલો રોડ વધુ મજબૂત હશે અને ચોમાસામાં તેને નુકસાન થવાની શક્યતાઓ ઘણી ઓછી હશે.
સીઆરઆરઆઈના પ્રિન્સિપાલ સાયન્ટિસ્ટ સતીશ પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે, “હજીરા પોર્ટ પર એક કિલોમીટર લાંબો રસ્તો અગાઉ ભારે ટ્રકોને કારણે ખૂબ જ ખરાબ હાલતમાં હતો. આ પછી સરકારે પ્રયોગના ભાગરૂપે રોડના સમારકામ માટે સ્ટીલના કચરાનો ઉપયોગ કર્યો. હવે દરરોજ 18 થી 30 ટન વજનની 1000 થી વધુ ટ્રકો અહીંથી પસાર થાય છે પરંતુ તેમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. સતીશ પાંડેના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રયોગ બાદ હવે દેશના હાઈવે અને અન્ય રસ્તાઓ સ્ટીલના કચરામાંથી બનાવી શકાશે કારણ કે તેમાંથી બનેલા રસ્તાઓ ખૂબ જ મજબૂત અને ટકાઉ હોય છે. સમગ્ર ભારતમાં સ્ટીલ પ્લાન્ટ દર વર્ષે 19 મિલિયન ટન સ્ટીલ કચરો ઉત્પન્ન કરે છે અને 2030 સુધીમાં તે વધીને 50 મિલિયન ટન થવાનો અંદાજ છે.
